Een klein knaagdier, maar van grote betekenis

Wist je dat er een diertje op Texel leeft dat nergens anders ter wereld voorkomt? Tussen het riet en de ruige graslanden van Texel leeft de zeldzame Noordse woelmuis. De soort komt wereldwijd nog maar in vijf plekken in Nederland voor. Om deze soort te beschermen is het doel duidelijk: het leefgebied behouden én waar nodig verbeteren, zodat de soort ook in de toekomst kan blijven bestaan.

De Noordse woelmuis is van grote betekenis voor onze natuur. Ze zijn een indicator voor gezonde en natte ecosystemen. Van waar we in Nederland de Noordse woelmuis vinden, weten we dus dat het een gezonde, vochtige en gevarieerde omgeving is. Verder heeft de Noordse woelmuis, net als andere woelmuizen, een positieve invloed op de plantengroei in een gebied. Dit komt door hun graafactiviteit en het creëren van hele kleine paden in dichte begroeiing.

De Noordse woelmuis was voorheen de enige woelmuis soort die op Texel aanwezig was. Inmiddels zijn er twee soorten bijgekomen, de aardmuis en de rosse woelmuis. De Noordse woelmuis is zeer gevoelig voor concurrentie, dus de aanwezigheid van deze soorten is niet altijd positief. Vooral de aardmuis, een soort die in vergelijkbare gebieden leeft als de Noordse woelmuis. In andere delen van Nederland verdringt de aardmuis de Noordse woelmuis regelmatig, waardoor de Noordse woelmuis op sommige plekken zelfs al verdwenen is.

In het najaar van 2025 werd door de Zoogdiervereniging onderzocht hoe het gaat met de Noordse woelmuis op het Texel. Daarbij zijn achttien plekken onderzocht, dertien van die plekken zijn in 2009 al eens eerder onderzocht. Hierdoor zien we hoeveel individuen hier voorkomen en of het terreinbeheer aangepast moet worden om het leefgebied van de Noordse woelmuis te bevorderen.

Een opvallende uitkomst is dat op geen enkele onderzochte plek aardmuizen zijn aangetroffen. Dat betekent dat de aardmuis op Texel niet de Noordse woelmuis aan het verdringen is. Dat is zeer goed nieuws voor het behouden van de Noordse woelmuis op Texel.

Wel is gebleken dat op twee locaties de vegetatie sterk is veranderd ten opzichte van 2009. Waar voorheen een lage, open rietvegetatie was is het nu een meer gesloten rietvegetatie. In 2009 werden er nog Noordse woelmuizen gevonden, lijken ze nu afwezig te zijn. Dit laat zien hoe belangrijk natuurbeheer en een geschikt leefgebied is voor het voortbestaan van de soort. Doormiddel van maaibeheer en aangepast begrazingsbeheer doen terrein beherende organisaties hun best om het leefgebied van de Noordse woelmuis in stand te houden.

Het onderzoek kan op dit moment nog geen antwoord geven op de vraag of het aantal Noordse woelmuizen op Texel is toegenomen of afgenomen. Wat het onderzoek wél laat zien is waar de Noordse woelmuis nog aanwezig is. Om later antwoord op de vraag te geven zijn er over de jaren meer meetmomenten nodig, dit onderzoek draagt daar op de lange termijn aan bij.

Over het algemeen dragen de terreinen goed bij aan het doel: het in stand houden van een geschikt leefgebied voor de Noordse woelmuis. Op sommige plekken kan de kwaliteit van het leefgebied nog worden verbeterd. Zo blijft het Nationale Park niet alleen een plek waar bezoekers kunnen genieten van de natuur, maar is het ook een thuis voor een van de meest bijzondere zoogdieren van Nederland.

De foto's die in dit artikel gebruikt zijn, zijn gemaakt door Wesley Overman.