"Het Wad ervaren doe je door er te zijn."
De weidsheid van de Wadden is buiten de beleving van een oneindige horizon. Het is het grootste getijdengebied ter wereld, dat zich uitstrekt van Den Helder tot voorbij Esbjerg. Wiepke Toxopeus vertelt ons meer over Wadloopcentrum Fryslân.
De deelnemers, de mensen die bij Texel met onze vereniging gaan wadlopen, arriveren op het terrein van Waddenpark Avanti en kijken dan vaak eerst wat onwennig waar ze zich moeten melden voor de wadlooptocht. Het is echter al snel duidelijk dat ze bij de picknicktafel moeten zijn. Onze gidsen zitten daar te wachten met de aanmeldinglijst en geven aanwijzingen over de lastminute zaken die nog moeten of kunnen. Bijvoorbeeld dat je het beste de veters van de halfhoge gympen met een dubbele knoop kunt strikken of dat je hier nog even gebruik kunt maken van het toilet. Op het Wad kun je zogezegd best wildplassen, je blijft een klein stukje achter de groep en plast tussen de poepjes van de wadpieren, maar de groep loopt verder en je wilt tenslotte zo weinig mogelijk missen van de wadverhalen die de gidsen tijdens de korte pauzes vertellen.
We zijn altijd met meerdere gidsen en als het een grote groep is, delen we die in tweeën om een fijner contact met de deelnemers te kunnen maken. Met een groepje van zo’n 20 personen vertelt het veel makkelijker en de verstaanbaarheid is dan ook een stuk beter. Uiteraard vertellen we dat je in dit mooie gebied geen afval mag achterlaten.
“Stop het in je rugzak of in de rugzak van je buurman(!), maar laat het niet zomaar rondslingeren op het Wad.”
Als je met de natuur begaan bent, ruim je eigenlijk automatisch afval op dat rondzwerft. Ook op dit aspect ligt bij onze opleiding een duidelijk accent. Wij zijn ook in dit opzicht de Natuurambassadeurs van het Wad. Onze gidsen hebben altijd wel een plekje in de rugzak waar ze rommel indoen die ze tijdens een tocht zien liggen. Deelnemers nemen dat vaak over en zo dragen we een steentje bij aan het bewust omgaan met de omgeving.
Èn er zijn veel leuke weetjes over het Wad. We vertellen vooral over iets dat we onderweg zien. Alle gidsen hebben een gedegen opleiding over het wadlopen, en in die opleiding zit ook een gedeelte over de flora en fauna van het waddengebied. Het is zó leuk om hierover te vertellen. Bijvoorbeeld dat de wadpieren in de bodem in hun leefbuis en soort beat-feest houden, dat een zeepok in verhouding de langste penis van alle dieren heeft of hoe je zeewier kunt eten.
Zelf heb ik bijna 25 jaar bij de educatieve dienst van Ecomare gewerkt en een groot deel daarvan was ik met kinderen of volwassenen in de buitenlucht. Allerlei excursies heb ik begeleid in de prachtige natuur van Texel. Het eiland is zo gevarieerd! Ze zeggen niet voor niets dat Texel Nederland in het klein is. Je hebt er duinen, weilanden, kwelders, de Hoge Berg, bos, een Slufter, strand, zee en Wad. De wadexcursies met volwassenen nabij De Cocksdorp en vooral de wadprogramma’s met kinderen waren mijn favorieten. Omdat ik opgegroeid ben op Rottumeroog, wist ik al best veel over de Wadden, en het werk bij Ecomare heeft daar nog een paar schepjes bovenop gedaan.
In de periode dat ik bij de Educatieve dienst van Ecomare werkte, heeft onze afdeling bijgedragen aan het opzetten van de cursus Gastheer/Gastvrouw. De cursus werd toen gedeeltelijk in het veldwerkcentrum van Ecomare gegeven. Dat is inmiddels al even geleden. Pierre Bonnet was een van de grondleggers van dit gebeuren. Pierre werkt nu als conservator bij Ecomare. En ook Arthur Oosterbaan was betrokken bij de ontwikkeling van deze cursus; hij is - net zoals ikzelf - inmiddels met pensioen. De cursus is toegespitst op de Texelse ondernemers, maar in principe geldt natuurlijk overal hetzelfde idee. Alleen de naam is intussen veranderd in Natuurambassadeur.
Tijdens het wadlopen wordt door onze gidsen veel verteld over ons Nationaal Park Waddenzee. Onze wadloopvereniging heeft in de loop van tijd steeds meer een educatief karakter gekregen. Om deze kennis te verruimen heeft Pierre, alsook Arthur bijvoorbeeld een cursus op het Wad voor onze gidsen verzorgd.
Het waddenleven komt sowieso aan bod, maar ook hoe we kunnen omgaan met de natuur in breder verband. Ik vind het erg mooi om te zien hoe dit door onze gidsen wordt opgepakt. Vroeger was het gewoon wadlopen van A naar B. Om het Wad meer te ervaren, houden we nu vaak een stiltekring. De hele groep gaat -met de neus naar de buitenkant- in een kring staan en is dan twee minuten stil, dus niet praten met elkaar. Het zien, horen, voelen en ruiken van het Wad! Zo komen alle zintuigen aan bod. Natuurlijk is dat alleen mogelijk als er weinig andere groepen in de buurt zijn. Zo ver vanaf Texel zijn wij de enige organisatie die daar op het Wad mag zijn, dus de stiltekring lukt prima. Het wadlopen is voor deelnemers door dit soort activiteiten veel meer een wadbeleving geworden.
Het waddengebied van Den Helder tot Esbjerg - is als Werelderfgoed Waddenzee - een uniek natuurgebied en wij willen dat graag breed uitdragen door als gids van Wadloopcentrum Fryslân tochten te begeleiden op het gehele Nederlandse Wad (www.wadlopen.net).
